Κυριακή, 14 Σεπτεμβρίου 2014

ΛΑΖΑΡΕΤΟ: ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΗΣ ΙΘΑΚΗΣ

Μια από τις βασικές μέριμνες του Κράτους της Αθήνας, μετά την Ένωση των επτά νησιών με την Ελλάδα, ήταν να αξιοποιήσει αμέσως, όλο το υφιστάμενο δυναμικό, κυρίως σε κτιριακή υποδομή που κληρονόμησε από τους απερχόμενους Άγγλους κυρίαρχους. Κι όσο για τα φρούρια της Κεφαλονιάς, ξεπερασμένης τεχνολογίας και αμφίβολης αμυντικής ικανότητας μετά τις νέες πολιτικές και τεχνικές μεταβολές, η Αρχή φρόντισε να τα παραλάβει τυπικά και αρκετά καθυστερημένα, οκτώ ολόκληρους μήνες μετά τον προσδιορισμένο χρόνο, με μεγάλη μάλιστα απροθυμία των στρατιωτικών αρχών.
Μεγαλύτερη προθυμία δείχτηκε για τους στρατώνες, προφανώς γιατί τα κτίρια τους, ολόκληρα συγκροτήματα, βρίσκονταν σε άριστη κατάσταση και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθούν σε ανάλογες υπηρεσίες.1

Εκεί όμως που η Ελληνική Εξουσία έδειξε εξαιρετική σπουδή και φροντίδα ήταν τα δεσμωτήρια, τα οποία με την ασφάλεια που επρόσφεραν, τα προόριζε να αποσυμφορήσει τις κορεσμένες ήδη φυλακές της άλλης Ελλάδας.2

Δύο μόλις μήνες μετά την εγκατάσταση των ελληνικών Αρχών, φθάνει στην Κεφαλονιά η πρώτη αποστολή «δεσμίων» από τη Χαλκίδα, για να εγκλειστούν στις φυλακές του Αργοστολιού, που θεωρούνται από τις πιο ασφαλείς και σύγχρονες του Ελληνικού Βασιλείου. Έργο του δεύτερου στη σειρά Άγγλου Τοποτηρητή Ιάκωβου Καρόλου Νάπιερ, τα δεσμωτήρια Αργοστολιού, είχαν οικοδομηθεί στ δεκαετία του 1820, σχεδιασμένα ακριβώς για ένα τέτοιο σκοπό, με τα καταλληλότερα οικοδομικά υλικά και τις αυστηρότερες προδιαγραφές της εποχής τους, για ένα τέτοιο έργο, που μπορούσε στην υπέρτατη ανάγκη να χρησιμοποιηθούν και σαν φρούριο για άμυνα.

Οι κατάδικοι μετήχθησαν χωρίς απαραίτητα εφόδια για μια, έστω και έγκλειστου, στοιχειώδη διαβίωση, για τα οποία επιβαρύνθηκε το Τοπικό Ταμείο Κεφαλονιάς, με λίκρες στερλίνες 8.16.3. Παρόμοιες αποστολές θα συνεχιστούν τακτικά, και συγκεκριμένα τον Δεκέμβρη της ίδιας χρονιάς, φθάνουν από το Ναύπλιο 15 νέοι δέσμιοι, επίσης για τις φυλακές του Αργοστολιού, οι οποίοι «εκλείσθησαν ασφαλώς εν τοις οικείοις κελίοις». Επειδή πρόκειται περί «βαρυποινιτών καταδίκων» η μεταφορά τους έγινε με το πολεμικό ατμόπλοιο «Αφρόεσσα».

Ουσιαστικά πρόκειται για θανατοποινίτες, για τους οποίους εσύντρεχαν κάποιοι λόγοι να μη εκτελεστεί η ποινή τους. Για τούτο μόλις μετάγονται στις ασφαλείς και απαραβίαστες φυλακές του Αργοστοκιού, κάτω από μια αυστηρή και πειθαρχική διεύθυνση, με Βασιλικό Διάταγμα μεταβάλλεται «εις δια βίου δεσμά ή θανατική ποινή».

Χάρη στις νεοαποκτημένες φυλακές της Επτανήσου, ως φαίνεται, λύθηκε ένα σοβαρό πρόβλημα που αντιμετώπιζε το τότε ελληνικό σωφρονιστικό σύστημα. Την εποχή αυτή, που η ληστεία μαστίζει την ελληνική επικράτεια και η αυτοδικία θέτει στο περιθώριο την θεσμοθετημένη Δικαιοσύνη, κρίνεται πως η απόλυτη αυστηρότητα αποτελεί το μοναδικό μέσον για την εξάλειψη της πρώτης και την αποδυνάμωση της δεύτερης. Έτσι η θανατική ποινή είναι συνηθισμένη ετυμηγορία των δικαστηρίων, για σχετικά αδικήματα. Μόνο έτσι πίστευαν όπως ή ύπαιθρος θα μπορούσε να ανακουφιστεί από τη βία των ανυπότακτων και την αγριότητα των εκδικητών, που διαιώνιζαν το έγκλημα με την τυφλή βεντέτα.

Πολλοί από τους καταδικασμένους έχουν ισχυρούς προστάτες και για άλλους μια τέτοια ποινή, η θανατική, είναι ακραία σε σχέση με τη φύση του αδικήματος τους. Και για τους πρώτους και για τους δεύτερους, η Εξουσία, αφού εξάντλησε τα όρια της ως προς την ποινή, δείχνει και την ενδοτικότητα της χαρίζοντας τη ζωή τους προστατευόμενους της, φτάνει να εξασφαλιστεί πως δε θα υποτροπιάσει το έγκλημα με την προσωπική συμμετοχή τους.

Μια τέτοια παραχώρηση στις ελλαδικές φυλακές δεν είναι και τόσο πρόσφορη, γιατί και οι αποδράσεις είναι ευκολότερες, αλλά και η σύμπραξη φίλων, συνεργών και συγγενών είναι περισσότερο εφικτή. Έπειτα η εκτέλεση επρόσφερε και κάποια λύση στο πρόβλημα του κορεσμού των χώρων εγκλεισμού, που έπρεπε συνεχώς να ελευθερώνονται από το υπερβάλον περιεχόμενο, για να μπορούν να δεχτούν τους επόμενους.3

Τα Νησιά με τις συστηματικές φυλακές τους και τα φρούρια τους, όσα προσφέρονταν για μια τέτοια μετατροπή, έδωσαν και το χώρο, μα κυρίως την ασφάλεια που προσδοκούσε η Αρχή, για να παραχωρήσει στο βήμα της χαριτοδοσίας.

Περιβαλλόμενα από θάλασσα, που εμποδίζει την προσέγγιση συμμοριών, ή ομάδων που θα αποτολμούσαν την απελευθέρωση κατοίκων, με τις γερές κτιριακές τους κατασκευές και το κυριότερο απομονωμένα, ώστε η απόδραση να μπορεί έγκαιρα να εντοπίζεται και να διερευνάται, σε ένα πολύ περιορισμένο εδαφικά χώρο, επρόσφεραν από τη μια μεριά την αποθάρρυνση σε κείνους που μπορούσε να διανοηθούν να αποδράσουν και συγχρόνως πολλαπλασίαζαν τους διαθέσιμους χώρους εγκλεισμού.4

Χάρη όμως στην «ποιότητα» και βαρύτητα των καταδίκων που φιλοξενούσαν, δε άργησαν να μεταβληθούν σε ανώτατα εκπαιδευτήρια του εγκλήματος, σε σχολές μαθητείας μεθόδων και εγκληματικών συστημάτων, γιατί ο τρόπος σωφρονισμού, που λειτουργούσε σ’ αυτές, ήταν τελείως καθυστερημένος και η συμπεριφορά των σωφρονιστών απάνθρωπη.5
Η Εξουσία χαρίζοντας τη ζωή δεν αποσκοπούσε να χαριστεί στον άνθρωπο, αλλά απέβλεπε στη δική της εξυπηρέτηση, μεταβάλλοντας, απλώς τα μέσα.

Κάτω όμως από τις συνθήκες αυτές και με τις συνεχιζόμενες αποστολές, οι φυλακές Αργοστολιού, γρήγορα κορέστηκαν και η διαβίωση των κρατουμένων έγινε προβληματική. Έφθασε εποχή να κρατούνται πάνω από 250 κατάδικοι βαρυποινίτες, χώρια οι υπόδικοι, οι χρεώστες και οι ελαφροποινίτες, σε ένα συγκρότημα που είχε κατασκευαστεί για να «σωφρονίζει» τους μισούς.6

Τότε οι Αρχές σκέφτηκαν να χρησιμοποιήσουν το Λαζαρέτο, το μικρό, φρουριακής κατασκευής συγκρότημα που οικοδομημένο πάνω σε ένα νησάκι εδέσποζε στην είσοδο της πρωτεύουσας της Ιθάκης, το Βαθύ. Το κτίριο αυτό οικοδομήθηκε με αρχικό προορισμό να χρησιμεύει ως λοιμοκαθαρτήριο.

Στην διάρκεια των ξένων κατακτήσεων, ως και τα ομώνυμα του στα άλλα νησιά, πρόσφερε τεράστιες υπηρεσίες στην υγεία του πληθυσμού, όταν οι επιδημίες θέριζαν τις άλλες επικράτειες, και ιδίως τις απέναντι ελλαδικές ακτές. Μετά την αποχώρηση των Αγγλικών Αρχών, που ατόνισαν οι υγειονομικοί έλεγχοι, μεταβλήθηκε σε κρατητήρια, αφού για λίγο καιρό αφέθηκε στη φθορά του χρόνου και τη διάβρωση του υγρού περιβάλλοντος που το φιλοξενούσε.

Αυτά τα ακατάλληλα για διαβίωση, αλλά ασφαλέστατα για διασφάλιση κρατουμένων κτίρια, σκέφθηκε η Αρχή να τα αξιοποιήσει στο ανώτατο δυνατό επίπεδο με δεδομένο πως, η απομόνωση τους μέσα στη θάλασσα χωρίς πρόσβαση στη στεριά, ακόμα και τη νησιώτικη, τα καθυστούσε ασφαλέστατα σε περιπτώσεις αποπειρών απόδρασης. Όσο για την γειτνίαση τους με την πόλη όπου έδρευαν οι τοπικές Αρχές, έδινε τη δυνατότητα του καθημερινού ελέγχου, ώστε να καταστούν δεσμωτήρια ασφαλέστερα και από εκείνα ακόμα του Αργοστολιού από τα οποία οι αποδράσεις δε έλειψαν, παρά την ασφαλομανή επιβλητικότητα τους.

Έτσι άρχισε η διακίνηση κρατουμένων από τις φυλακές Αργοστολιού, σε κείνες της Ιθάκης, που συνεχίστηκε για χρόνια και όταν ακόμα ο παράγοντας χώρος δεν ήταν εκείνο που την επέβαλε, αλλά το στοιχείο απομόνωση.

Όχι λίγες φορές κρατούμενοι, παραβλέποντας την αυστηρότερη επιτήρηση, επιζητούν με αιτήσεις τους την μεταγωγή τους, είτε γιατί κατάγονται από την ευρύτερη περιοχή και επιθυμούν να βρίσκονται σε συχνότερη επαφή με τις οικογένειες τους, είτε γιατί, κι αυτοί είναι οι περισσότεροι, θέλουν να λυτρωθούν από τον ασφυκτικό συνωστισμό των φυλακών του Αργοστολιού.

Είναι και μια Τρίτη κατηγορία μεταγομένων καταδίκων. Οι ταραχοποιοί και οι απείθαρχοι. Αυτοί συνήθως κατάγονται από την Κεφαλονιά και μετατοπίζονται για να σπάσουν οι σύνδεσμοι τους, να διαλυθούν οι διασυνδέσεις τους και να απομονωθούν από τον οικογενειακό τους χώρο, και προς τιμωρία, και σαν μέσο προληπτικής προστασίας.

Η απόφαση εκτελείται μετά από αίτηση του διευθυντή δεσμοφύλακα, στην εφορευτική επιτροπή των δεσμωτηρίων και έγκριση του Υπουργού Δικαιοσύνης, ο οποίος διατάσσει τη μεταγωγή.

Όταν κι αυτοί και οι άλλοι, των κατηγοριών που αναφέραμε, εγκατασταθούν στους νέους χώρους καταδίκης των, τότε θα αντιληφθούν, πως ούτε ο χώρος είναι πιο άνετος, ούτε λιγότερο ανθυγιεινός. Όσο για την συμπεριφορά των φυλάκων τους θα διαπιστώσουν πως είναι εξίσου απάνθρωπη και καταπιεστική. Η αρμύρα και η υπερβολική υγρασία, έχουν διαβρώσει τα παλιά κτίρια της αγγλοκρατίας και οι βαρυποινίτες κατάδικοι σαπίζουν, για τούτο σπάνια, εγκαταλείπουν τους χώρους αυτούς ζωντανοί!

Ήδη από τα τέλη του 1864, ταυτόχρονα δηλαδή σχεδόν με τη διοχέτευση καταδίκων στις φυλακές Αργοστολιού, αρχίζει η αντίστοιχη αποστολή από Αργοστόλι στην Ιθάκη. Δέκα χρόνια κατόπι η μονοσήμαντη αυτή διόδευση είναι υπολογίσιμη, όπως μας πιστοποιεί το ακόλουθο έγγραφο.

Αριθ. Πρωτ. 4598

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Εν Αργοστόλι τη 19 Αυγούστου 1874
Ο ΝΟΜΑΡΧΗΣ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ

Προς την Β. Μοιραρχίαν Κεφαλληνίας

Παρακαλούμεν την Μοιραρχίαν να παραλάβη από τας ενταύθα φυλακάς τους εις τον επισυναπτόμενον κατάλογον σημειουμένους τεσσαράκοντα καταδίκους και αποστείλη αυτούς δι’ ασφαλούς συνοδείας εις Ιθάκην παραδοτέους προς τον εκείσε Έπαρχον μετά του εγκλείστου ενσφραγίστου φακέλλου μας και να μας γνωστοποιήση ευαρεστουμένη το αποτέλεσμα των ενεργειών της.

Ο ΝΟΜΑΡΧΗΣ
Α. Γκιταράκης

Τον φάκελλον θέλει πέμψομεν κατά την ημέρα της αναχωρήσεως των καταδίκων.7

Λίγες μέρες κατόπιν, στις 31 Αυγούστου, αποστέλλονται άλλοι είκοσι κατάδικοι, των οποίων μάλιστα κατέχουμε τα ονόματα. Οι δεκατρείς προδίσεται πως προέρχονται από τον ελλαδικό χώρο. Οι επτά είναι από την Κεφαλονιά. Οι ποινές στις οποίες έχουν καταδικαστεί κυμαίνονται από δίχρονη φυλα΄κιση, μέχρι δέκα χρόνια ειρκτή8

Η μεταφορά γίνεται υπό την επιτήρηση είκοσι υπαξιωματικών και στρατιωτών του 7ου Πεζικού Τάγματος, που τμήμα του αποτελεί τη φρουρά Κεφαλονιάς, κάτω από τη διοίκηση ενός Ανθυπασπιστή, οι οποίοι μετέφεραν και τα ποινολόγια και τους φακέλους ποιότητας και καταδικαστικών αποφάσεων των υπολόγων9

Για την ταυτόχρονη μεταγωγή ενός τόσου σημαντικού αριθμού «δεσμίων», που πολλές φορές φθάνουν τους σαράντα, κινητοποιείται ολόκληρος μηχανισμός. Το πρόβλημα είναι η θαλάσσια μεταφορά, για την ασφάλεια της οποίας χρειάζεται πλοιάριο χωρητικότητας 40-50 ανδρών, ώστε να μπορέσει σε δυο δόσεις να μεταφέρει από μισούς κρατούμενους μαζί με τους συνοδούς τους10

Τέτοια όμως πλοιάρια δεν υπάρχουν, όπως μας πληροφορεί ο δήμαρχος Σάμης από όπου διεξάγεται το πέρασμα με την Ιθάκη, με έγγραφο του, το οποίο ακολουθεί για τις τόσες άλλες πολύτιμες πληροφορίες που μας παρέχει σχετικά με τη θαλάσσια συγκοινωνία ανάμεσα στα δυο γειτονικά νησιά, την εποχή εκείνη.

Εν Σάμη τη 25 Αυγούστου 1874

Προς τον Κύριον Νομάρχην Κεφαλληνιίας

Απαντών εις την υπ’ αριθ. 4695 και υπό ημερομηνίαν 23 Αυγούστου ε.ε επισημειωτικήν διαταγήν σας, πληροφορώ Υμάς ότι ενταύθα δεν υπάρχει πλοίον εις τον λιμένα χωρητικότητας 50 ανδρών, μεταφέρον αυτούς από Σάμην εις Οπίσω Αετόν Ιθάκης. Υπάρχει και έτερον εις Οπίσω Αετόν Ιθάκης, δια τον αυτόν σκοπόν, χωρητικότητος αυτό έως 30 ανδρών. Τα δυο ταύτα πλοία διευθύνονται παρά του ενταύθα Π. Βιτωράτου.

Ωμιλήσας με αυτόν, και υπόσχεται να μεταφέρη τους άνδρας τους οποίους μου γράφετε, με τα δυο αυτά πλοία εις Ιθάκην, αλλ’ απαιτεί προς αμοιβήν του μια ήμισυ δραχμήν δι’ έκαστον, με την υπόσχεσιν όμως να επαναφέρη την φρουράν από Ιθα΄κης εις Σάμην, άνευ ετέρας αμοιβής.

Εάν ευαρεστήσθε κατ’ αυτόν τον τρόπον να γίνη η μετάβασις ειδοποιήσατε με δυο ημέρας πριν όπως ρηθείς πλοίαρχος συνενοηθή μετά του συντρόφου του και παρευρεθώσιν και τα δυο πλοία ενταύθα συγχρόνως. Εσώκλειστον διαβιβάζω Υμίν και το περί ου ο λόγος έγγραφον.

Ευπειθέστατος

Ο Δήμαρχος
Α. Δευτερέος11

Το έγγραφο αυτό κοινοποιήθηκε στη Μοιραρχία για να λάβει γνώση12, και μετά την ολοκλήρωση της μεταγωγής, δια του Νομάρχη, καταβλήθηκε η συμφωνημένη αμοιβή στους δικαιούχους13 .

Έπρεπε να περάσουν εκατό τόσα χρόνια για να βελτιωθεί κάπως και να πυκνώσει η συγκοινωνία της Ιθάκης με την Κεφαλονιά και το πέραμα του Πισαετού, που για δεκαετίες αποτελούσε το αποκλειστικό και όχι ακίνδυνο μέσο επαφής και επικοινωνίας, να αντικατασταθεί με νεότερα και πιο ασφαλή πλωτά μέσα, στο θαλάσσιο άξονα Σάμη Βαθύ.

Όσο για τις φυλακές, από αφηγήσεις προκύπτει πως κρατήθηκαν σε λειτουργικότητα, παρά τις φθορές του χρόνου και της θάλασσας, μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας, και σ’ αυτές «φιλοξενήθηκαν» Τούρκοι αιχμάλωτοι των πολέμων, ανάμεσα στις δυο ακτές του Αιγαίου.

Μη παραβλέπεται πως η τότε εποχή επιβάλλει τη στέρηση της ελευθερίας όχι μόνο προς σωφρονισμό, μα και σαν τιμωρία! Με αυτά τα δεδομένα η υποβάθμιση ενός χώρου οικιστικά, που έχει αυτόν τον προορισμό, τον αναβαθμίζει λειτουργικά. Όσο γρηγορότερα η φυλακή οδηγεί στο θάνατο, τόσο ασφαλέστερα η Πολιτεία απαλλάσσεται από τους «εχθρούς» της, με μια διαδικασία που κρατά αμόλυντα και άμωμα τα χέρια της!..

Έτσι επρέσβευε μια κοινωνία, που ποτέ δεν διανοήθηκε να προβληματιστεί πάνω στα βαθύτερα αίτια που οδηγούν στο έγκλημα, εννοείται των αδύνατων, που πάντοτε θεάται από πάνω προς τα κάτω μεγεθυμένο, ενώ το έγκλημα της κορυφής θεώμενο αντίστροφα, οπτικά σμικρύνεται!...

Είναι σφάλμα ο προσδιορισμός πως η κοινωνία συνθέτει μια πυραμίδα. Σύγκειται από πλήθος πυραμίδες που οι κορυφές των κάτω στηρίζουν τις βάσεις των ανώτερων.

Στην κορυφή της κάθε μιας στέκει ένας Εξουσιαστής, δούλος στους ανώτερους του και δήμιος των παρακατιανών του! Ο αγώνας για την αναρρίχηση δεν είναι αγώνας βελτίωσης της ζωής. Είναι αγώνας ερμηνείας του αδικήματος και μεταβολής οπτικού πεδίου στο κοινωνικό εμβαδόν.

Όσο ανεβαίνεις τόσο η ανομία μεταβάλλεται σε τίμημα, και το έγκλημα του κατώτερου αποτελεί λειτουργικό δικαίωμα του κορυφαίου Εξουσιαστή.

Σε μια τέτοια ασταθή κοινωνική ισορροπία, οι φυλακές επρόσφεραν την αποτελεσματική υπηρεσία να δέχονται όσους μπορούσε να κλονίσουν τη φαινομενική ευστάθεια της, δηλαδή τους αμφισβητίες της και τους καταλυτές των ξεπερασμένων δομών της. Και οι τέτοιοι, τα χρόνια εκείνα και τα μεταγενέστερα δεν λείψανε, γιατί δεν σταμάτησαν να υπάρχουν οι κοινωνικές πυραμίδες που στηρίζουν τη δύναμη του ενός, πάνω στο δικαίωμα των πολλών.


Τούρκοι αιχμάλωτοι στο Λαζαρέτο κατά την διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων.

Αυτός είναι ο λόγος που οι φυλακές της Ιθάκης, όπως και τόσες άλλες, κτιριακά φαντάσματα, κρατήθηκαν σε λειτουργία, σε πείσμα της αναπηρίας τους για ένα τέτοιο προορισμό.

Από τα τέλη όμως της δεκαετίας του ’20, ο χρόνος και η φύση, υπερβάλλοντας τις επιθυμίες και τις επιλογές της ανθρώπινης προπέτειας, επεργάστηκαν την κτιριακή κατάρρευση του παλαιού Λαζαρέτου, στην είσοδο του λιμανιού της Ιθάκης, που την ολοκλήρωσε ο σεισμός του 1953, οπότε το συγκρότημα διαλύθηκε ανεπανόρθωτα.

Μετά την ισοπέδωση των ερειπίων, η ανοικοδόμησε ξανάκτησε το εκκλησάκι του Σωτήρα, σ’ ανάμνηση του παλαιού λοιμοκαθαρτήριου, σε ένα χώρο που αρχικά δοκιμάστηκε από το Θεό, και κατοπινά από την ανθρώπινη βαναυσότητα!

Ο υπόλοιπος χώρος μεταβλήθηκε σε άλσος, ένα πνεύμονα υγείας και ένα τόνο χρώματος στην είσοδο της μικρής πολιτειούλας με την τόσο βαρειά ιστορική κληρονομιά.

ΑΓΓΕΛΟ-ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΕΜΠΟΝΟΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1.Τοπικό Ιστορικό Αρχείο Κεφαλονιάς (Τ.Ι.Α.Κ.) Βασίλειο της Ελλάδος, βιβλίο Εξωτερικής Αλληλογραφίας του Επαρχείου Κεφαλονιάς ΕΚ-Α ΕΞ 40, Φ. 76Φ-ν, έγγραφο 3/26 7,5. 1864. Στο ίδιοφ. 110 Γ-ν, έγγραφο 105,3/15.7.1864. Τ.Ι.Α.Κ. ό.π., βιβλίο Εσωτερικής Αλληλογραφίας του Επαρχείου Κεφαλονιάς ΕΚ-Α ΕΣ 77 φ. 15Γ πράξη 1033, 3.10.1864. στο ιδιοφ. 47ν.μ πράξη 1317 16.12.1864.
2.Τ.Ι.Α.Κ. όπ. Βιβλίο Εσωτερικής Αλληλογραφίας του Επαρχείου Κεφαλονιάς ΕΚ-Α ΕΣ 76, Φ. 169Ν, πράξη 709 3/15.9.1864.
3.Τ.Ι.Α.Κ. όπ. Βιβλίο Εξωτερικής Αλληλογραφίας του Επαρχείου Κεφαλονιάς ΕΚ-Α ΕΞ 40, Φ. 134 έγγραφο 65, 22.8.1864.
4.Τ.Ι.Α.Κ. όπ. Βιβλίο Εσωτερικής Αλληλογραφίας ΕΚ-Α ΕΣ 77, Φ. 43ν , πράξη 1284, 15.12.1864
5.Τ.Ι.Α.Κ. όπ. Βιβλίο Εξωτερικής Αλληλογραφίας ΕΚ-Α ΕΞ 40, Φ. 194Γ, έγγραφο στο Νομάρχη Κεφαλληνίας , χωρίς αρίθμηση 15.12.1864 του Έπαρχου Κωνσταντίνου Ιγγλέση.
6.Η πρώτη χαριτοδοσία έγινε με το 5121/1864 έγγραφο του παρ’ εφέταις εισαγγελέα της Αθήνας, στηριζόμενη σε ταυτόχρονο Β. διάταγμα, Τ.Ι.Α.Κ. όπ. Βιβλίο Εξωτερικής Αλληλογραφίας ΕΚ-Α ΕΞ 40,φ. 169 έγγραφο χωρίς αρίθμηση 28.10.1864, του Έπαρχου Κ. Ιγγλέση, στον εισαγγελέα Εφετών της Αθήνας.
7.Τ.Ι.Α.Κ. Βασίλειο της Ελλάδας, λυτό αταξινόμητα έγγραφα στο φάκελο, με προσωρ. Αριθμ. 151 Έγγραφο 4598/19.8.1874 του Νομάρχη Κεφαλληνίας, προς την Β. Μοιραρχίαν Κεφαλληνίας.
8.Τ.Ι.Α.Κ., ό.π., Πινάκιο ποινών 31.8.1874, του Έπαρχου Ιθάκης, με απόδειξη παραλαβής των αναφερομένων δεσμίων.
9.Τ.Ι.Α.Κ., ό.π., έγγραφο 2099/30.8.1874 του μοίραρχου Δ. Νικολακόπουλου προς το σώμα χωροφυλακής, μοιραρχία Κεφαλληνίας.
10.Τ.Ι.Α.Κ. ό.π., έγγραφο 2099/22.8.1874 του Διοικητή της Μοίρας Δ.Νικολακόπουλου προς τον κ. Νομάρχην Κεφαλληνία, αριθ. Εισαγ. 4695/23.8.1874.
11.Τ.Ι.Α.Κ. ό.π., Έγγραφο του Δήμαρχου Σαμαίων, προς τον κ. Νομάρχην Κεφαλληνίας, αριθ. Εισαγ. 4757/26.8.1874.
12.Τ.Ι.Α.Κ. ό.π., έγγραφο 2162/26.8.1874 του Νομάρχη Κεφαλληνίας προς τον κ. Μοίραρχον.
13.Τ.Ι.Α.Κ. ό.π., έγγραφο 2315/9.9.1874 του Διοικητού της Μοίρας στον ενταύθα κ. Νομάρχην, αριθ. Εισαγ. 5484/26.9.1874. Επίσης έγγραφο 5847. Δ. 2664/28.9.1874 του Νομάρχη Κεφαλληνίας προς το Υπουργείον Εσωτερικών.

Δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό ΤΟ ΜΩΛΥ, Μάρτιος-Απρίλιος 1989
Φωτογραφίες από το αρχείο ΤΗΛΕΜΑΧΟΥ ΚΑΡΑΒΙΑ

1 σχόλιο:

  1. ΤΟ ΛΑΖΑΡΕΤΤΟ ΙΘΑΚΗΣ 1844-1847
    Τα καράβια που έφταναν στα λιμάνια από ξένες χώρες, είναι υποχρεωμένα να υποστούν τον σχετικό υγειονομικό έλεγχο, πρωτού οι αρχές να δώσουν άδεια στο πλήρωμα να κυκλοφορήσει ελεύθερα. Τα χρόνια εκείνα οι διάφορες κολλητικές αρρώστειες προκαλούν τρομερή καταστροφή απ' όπου τύχαινε να περάσουν. Όσοι έπρεπε να ταξιδέψουν από το ένα μέρος στο άλλο, είχαν το φόβο ότι θα κατέληγαν στο λοιμοκαθαρτήριο όπου θα μένανε «φυλακισμένοι» για βδομάδες ολόκληρες.
    Σε κάθε λιμάνι υπήρχε λοιμοκαθαρτήριο, συνήθως έξω από εμπορικό μέρος του λιμανιού, όπου έπρεπε να σταματήσουν όλα τα καράβια που ερχόταν από το εξωτερικό. Ο λιμενικός γιατρός εμάθαινε την ακριβή προέλευση του καραβιού, αν υπήρχε καμιά αρρώστεια εκεί, πόσες μέρες ήταν το καράβι στη θάλασσα και αν υπήρχε άρρωστος στο πλοίο.
    Όταν το ταξίδι του πλοίου ήταν μακρινό, τότε ο περιορισμός του πλοίου ήταν ανάλογα περιορισμένος. και αντίστροφα, όταν το ταξίδι από ξένο λιμάνι ήταν σύντομο, τότε ο περιορισμός μεγάλωνε.
    Ο υγειονομικός αυτός περιορισμός κατά την ελληνική ναυτική διάλεκτο λέγεται «καραντίνα» από το ιταλικό quarantina που σημαίνει «περίπου σαράντα».
    Στην ουσία ο περιορισμός στον υγειονομικό σταθμό ή λαζαρέττο κάθε λιμανιού ήταν μια άτυπη φυλάκιση. Οι κρατούμενοι δεν είχαν το δικαίωμα, να έλθουν σε επαφή με κανέναν άλλον έξω από το λαζαρέττο.
    Ακόμα και τις επιστολές που μετέφεραν, ειδικός υπάλληλος του υγειονομικού τις απολύμαινε, περνώντας τις πάνω από φωτιά που έκαιγε από θειάφι.!!!
    Τα κτήρια των διάφορων λοιμοκαθαρτηρίων ήταν πέτρινα και η ζωή εκεί ήταν αρκετά δύσκολη και πολλές φορές επώδυνη.
    Στο λαζαρέττο της Ιθάκης, όταν κατεύθανε κάποιο πλοίο, ο γιατρός του λιμανιού, αράδιαζε το καπετάνιο και το πλήρωμα στη προκυμαία έξω από το πλοίο, τους έβγαζαν όλα τα ρούχα και τους έδιναν άλλα, που προηγούμενα είχαν περάσει από καπνό για απολύμανση. μετά με στρατιωτική συνοδεία καπετάνιος και πλήρωμα επήγαιναν στο Λαζαρέττο, όπου έμεναν κλεισμένοι όσες μέρες αποφάσιζε ο γιατρός.
    Το καράβι περνούσε στη διοίκηση των αρχών του νησιού για να απολυμανθεί. Τα πανιά του πλοίου τα έριχναν στη θάλασσα να πλυθούν.
    Όσο καιρό ο καπετάνιος και το πλήρωμα ήταν στη καραντίνα το πλοίο φύλαγαν οι φύλακες «βαρδιάνοι» του υγειονομείου ή «υγειοφύλακες» κατά την επίσημη Ιονική κρατική ορολογία.
    Το λιμάνι του Θιακιού είναι τελείως κλειστό, και σ' όποιον είναι μέσα του είναι αδύνατον να ξέρει τι γίνεται απ' έξω. Για να μπορούν να ελέγχουν από ποια κατεύθυνση έρχονταν τα πλοία, στην είσοδο του κόλπου του Αετού, στη θέση Σκίνος οι Βενετσιάνοι είχαν κτίσει μια πέτρινη σκοπιά, όπου από εκεί ο στρατιώτης- βαρδιάνος του υγειονομίου, έβλεπε τη κατεύθυνση που ερχόταν το πλοίο και ειδοποιούσε την υπηρεσία του.
    Το λαζαρέττο της Ιθάκης ήταν κτισμένο πάνω σε χαμηλό νησάκι που βρίσκεται μέσα στο λιμάνι Βαθύ. Τα κτήρια που γκρεμιστήκανε με το σεισμό του '53 είχαν κτιστεί στην αρχή της Αγγλοκρατίας για τη χρήση του υγειονομείου.
    Στο πρώτο παγκόσμιο πόλεμο το λαζαρέτο είχε γίνει στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου.
    Σήμερα στο νησάκι υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Σωτήρα.
    Τίποτα ποια δεν θυμίζει το παλιό λοιμοκαθαρτήριο, απ' όπου πέρασαν εκατοντάδες ναυτικοί, που πολλοί απ' αυτούς υπέφεραν στις άθλιες συνθήκες των παγωμένων και υγρών κτηρίων.

    Πηγή: Γιάννης Σ. Βλασσόπουλος «Το Λαζαρέττο της Ιθάκης στα 1844 – 1847».

    ΑπάντησηΔιαγραφή